تبلیغات
قرآن و حدیث - فضیلت تلاوت سوره های قرآن کریم (3)

قرآن و حدیث
 

30- فضیلت تلاوت سوره روم

در حدیثى از امام صادق علیه السلام  كه قبلا نیز به آن اشاره كردیم چنین آمده است:

هر كس سوره عنكبوت و روم را در ماه رمضان در شب بیست و سوم بخواند بخدا سوگند اهل بهشت است و هیچ در این سخن استثنا نمى كنم ... و این دو سوره موقعیت مهمى نزد پروردگار دارند.و در حدیث دیگرى از پیامبر صلى اللّه علیه و آله و سلّم  چنین آمده : من قرئها كان له من الاجر عشر حسنات بعدد كل ملك سبح الله بین السماء و الارض و ادرك ما ضیع فى یومه و لیلته : هر كس سوره روم را بخواند پاداشى معادل ده حسنه به تعداد هر فرشته اى كه در میان آسمان و زمین تسبیح خدا مى گوید خواهد داشت و آنچه را در روز و شب از دست داده جبران خواهد كردبدیهى است كسى كه محتواى این سوره را كه سراسر درس توحید خدا و دادگاه بزرگ قیامت است در روح و جان خود جاى دهد و مراقبت پروردگار را در هر لحظه در خود ببیند و روز جزا و محكمه عدل الهى را مسلم بداند، تقواى الهى چنان قلبش را پر مى كند كه شایسته چنین پاداش بزرگى است.

تفسیر نمونه جلد 16 صفحه 357

 

31- فضیلت تلاوت سوره لقمان

روایات متعددى در فضیلت این سوره از پیامبر گرامى اسلام صلى اللّه علیه و آله و سلّم  و بعضى از ائمه اهلبیت علیهم السلام  نقل شده است ، از جمله : در حدیثى از پیامبر صلى اللّه علیه و آله و سلّم  مى خوانیم : من قرء سورة لقمان ، كان لقمان له رفیقا یوم القیامة ، و اعطى من الحسنات عشرا بعدد من عمل بالمعروف و عمل بالمنكر: كسى كه سوره لقمان را بخواند لقمان در قیامت رفیق و دوست او است ، و به عدد كسانى كه كار نیك یا بد انجام داده اند به حكم امر به معروف و نهى از منكر در برابر آنها ده حسنه به او داده مى شود

و در حدیث دیگرى از امام باقر علیه السلام  مى خوانیم : من قرء سورة لقمان فى لیلة و كل الله به فى لیلة ثلاثین ملكا یحفظونه من ابلیس و جنوده حتى یصبح ، فاذا قرئها بالنهار لم یزالوا یحفظونه من ابلیس و جنوده حتى یمسى : كسى كه سوره لقمان را در شب بخواند، خدا سى فرشته را مامور حفظ او تا به صبح در برابر شیطان و لشكر شیطان مى كند، و اگر در روز بخواند این سى فرشته او را تا به غروب از ابلیس و لشكرش محافظت مى نمایند.

بارها گفته ایم و باز هم مى گوئیم كه اینهمه فضیلت و ثواب و افتخار براى خواندن یك سوره قرآن به خاطر آنست كه تلاوت مقدمه اى است براى اندیشه و فكر و آن نیز مقدمه اى است براى عمل و تنها با لقلقه لسان نباید اینهمه فضیلت را انتظار داشت.

 تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 7

32- فضیلت تلاوت سوره سجده

در حدیثى از پیامبر گرامى اسلام صلى اللّه علیه و آله و سلّم  چنین آمده است : من قراء الم تنزیل و تبارك الذى بیده الملك ، فكانما احیا لیلة القدر: كسى كه سوره الم تنزیل و تبارك را بخواند مانند آن است كه شب قدر را احیا گرفته باشد.

در حدیث دیگرى از امام جعفر بن محمد الصادق علیه السلام  چنین نقل شده : من قراء سوره السجدة فى كل لیلة جمعه اعطاه الله كتابه بیمینه ، و لم یحاسبه بما كان منه ، و كان من رفقاء محمد صلى اللّه علیه و آله و سلّم  و اهلبیته : هر كس سوره سجده را درهر شب جمعه بخواند خداوند نامه اعمال او را به دست راست او مى دهد، و گذشته او را مى بخشد، و از دوستان محمد صلى اللّه علیه و آله و سلّم  و اهل بیتش علیهم السلام  خواهد بود.

از آنجا كه در این سوره بحثهاى گسترده اى از مبدء و معاد و مجازاتهاى مجرمان در روز رستاخیز و درسهاى هشدار دهنده اى مربوط به مومنان و كافران آمده است بدون شك تلاوت آن ، ولى تلاوتى كه سرچشمه اندیشه ، و اندیشهاى كه مبدء تصمیم گیرى و حركت بوده باشد، مى تواند آنچنان انسان را بسازد كه مشمول این همه فضیلت و افتخار گردد و اثر بیدار كننده اش همچون احیاء شب قدر و نتیجه اش قرار گرفتن در صف اصحاب الیمین ، و رسیدن به افتخار دوستى پیامبر و آلش گردد.

 تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 104

 

33- فضیلت تلاوت سوره احزاب

در فضیلت این سوره همین بس كه در حدیثى از پیامبر گرامى اسلام صلى اللّه علیه و آله و سلّم  مى خوانیم : من قرء سورة الاحزاب و علمها اهله ... اعطى الامان من عذاب القبر: كسى كه سوره احزاب را تلاوت كند و به خانواده خود تعلیم دهد از عذاب قبر در امان خواهد بود.و از امام صادق علیه السلام  نقل شده : من كان كثیر القرائة لسورة الاحزاب كان یوم القیامة فى جوار محمد صلى اللّه علیه و آله و سلّم  و آله و ازواجه : كسى كه سوره احزاب را بسیار تلاوت كند در قیامت در جوار پیامبر و خاندان او خواهد بود..

 تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 183

34- فضیلت تلاوت سوره سبا

در روایات اسلامى در باره اهمیت این سوره و تلاوت آن تعبیرات جالبى دیده مى شود:

از جمله در حدیثى از پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله و سلم  چنین مى خوانیم : من قرا سورة سبا لم یبق نبى و لا رسول الا كان له یوم القیامة رفیقا و مصافحا: كسى كه سوره سبا را بخواند در قیامت تمام انبیاء و رسولان رفیق و همنشین او خواهند بود، و همگى با او مصافحه مى كنند.

در حدیث دیگرى از امام صادق علیهالسلام  چنین نقل شده است : من قرء الحمدین جمیعا، سباء و فاطر، فى لیلة لم یزل لیلته فى حفظ الله تعالى و كلائه ، فان قرأ هما فى نهاره لم یصبه فى نهاره مكروه ، و اعطى من خیر الدنیا و خیر الاخرة ما لم یخطر على قلبه و لم یبلغ مناه :

كسى كه دو سوره اى را كه با حمد آغاز مى شود سوره سبا و فاطر در یك شب بخواند، تمام آن شب را در حفظ و حراست الهى خواهد بود، و اگر آن دو را در روز بخواند هیچ مكروهى به او نمى رسد، و آن قدر از خیر دنیا و آخرت به او داده مى شود كه هرگز به قلبش خطور نكرده ، و فكر و آرزویش به آن نرسیده است !.

همانگونه كه در آغاز هر سوره اى یادآور شدهایم ، مسلما این پاداشهاى عظیم نصیب كسانى نمى شود كه تنها به خواندن و لقلقه زبان قناعت كنند، بلكه خواندن باید مقدمهاى باشد براى اندیشیدن كه آن نیز انگیزه عمل است .

مثلا كسى كه این سوره را مى خواند از این نكته با خبر مى شود كه قوم سبا بر اثر كفران نعمتهاى بى حساب الهى چنان زندگانیشان در هم كوبیده شد كه عبرت همگان گشتند و سرنوشت آنها ضرب المثلى براى جهانیان شد، چنین انسانى به شكر نعمت ، شكرى آمیخته با جنبه هاى عملى مى پردازد، و شاكران نعمت خداوند در حفظ و امان او خواهند بود.

 تفسیر نمونه جلد 18 صفحه 5و4

 35- فضیلت تلاوت سوره فاطر :

در حدیثى از پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم  آمده است : من قراء سورة الملائكه دعته یوم القیامة ثلاثه ابواب من الجنة ان ادخل من اى الابواب شئت !: هر كس سوره فاطر را بخواند در روز قیامت سه در از درهاى بهشت او را به سوى خود دعوت مى كند كه از هر كدام مى خواهى وارد شو!.با توجه به اینكه مى دانیم درهاى بهشت همان عقائد و اعمال صالحى است كه سبب وصول به بهشت مى شود، همانگونه كه در بعضى از روایات درى به عنوان باب المجاهدین یا مانند آن ذكر شده ممكن است این روایت اشاره به ابواب سه گانه اعتقاد به توحید، معاد و رسالت پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم  باشد.

در حدیث دیگرى از امام صادق علیه السلام  مى خوانیم : دو سوره در قرآن مجید پشت سر هم قرار دارد سوره سبا و سوره فاطر كه با الحمد لله  آغاز مى شود، هر كسى آنها را در شب بخواند خدا او را در كنف حمایت خود حفظ مى كند،و هر كس در روز بخواند ناراحتى به او نمى رسد، و آنقدر خدا خیر دنیا و آخرت به او مى بخشد كه بر قلب كسى خطور نكرده ، و آرزوى كسى به آن نرسیده است .

چنانكه قبلا هم گفته ایم قرآن برنامه عمل است ، و تلاوت آن سر آغازى است براى تفكر و ایمان ، و آن نیز وسیله اى است براى عمل به محتواى آن و این همه پاداشهاى عظیم نیز از همین جا و با همین شرائط تحقق مى یابد دقت كنید.

 تفسیر نمونه جلد 18 صفحه162و163

36- فضیلت  تلاوت سوره یس

 سورهیس به گواهى احادیث متعددى كه در این زمینه وارد شده یكى از مهمترین سوره هاى قرآنى است ، به گونه اى كه در احادیث به عنوان قلب قرآن نامیده شده است .

در حدیثى از پیامبر اسلام مى خوانیم :

ان لكل شى ء قلبا و قلب القرآن یس هر چیز قلبى دارد و قلب قرآن یس است !.

در حدیثى از امام صادق علیهالسلام  نیز همین معنى آمده است و در ذیل آن مى افزاید: فمن قرء یس فى نهاره قبل ان یمسى كان فى نهاره من المحفوظین و المرزوقین حتى یمسى ، و من قراءها فى لیله قبل ان ینام و كل به الف ملك یحفظونه من كل شیطان رجیم و من كل آفة : هر كس ‍ آن را در روز پیش از آنكه غروب شود بخواند در تمام طول روز محفوظ و پر روزى خواهد بود، و هر كسآن را در شب پیش از خفتن بخواند خداوند هزار فرشته را بر او مامور مى كند كه او را از هر شیطان رجیم و هر آفتى حفظ كنند... و به دنبال آن فضائل مهم دیگرى نیز بیان مى فرماید.

باز در حدیثى از پیامبر میخوانیم كه فرمود: سورة یس تدعى فى التوراة المعمة ! قیل و ما المعمة ؟ قال تعم صاحبها خیر الدنیا و الاخرة ... سوره یس در تورات به عنوان عمومیت آفرین نامیده شده ، سؤ ال شد از چه رو به آن عمومیت آفرین گفته مى شود؟ فرمود: به خاطر اینكه كسى كه همدم و همنشین این سوره باشد او را مشمول تمام خیر دنیا و آخرت مى كند....روایات دیگرى نیز در این زمینه در كتب شیعه و اهل سنت آمده است كه اگر بخواهیم همه آنها را نقل كنیم سخن به درازا مى كشد.

به این ترتیب باید اعتراف كرد كه شاید كمتر سوره اى در قرآن مجید داراى اینهمه فضیلت بوده باشد.

و همانگونه كه بارها گفته ایم این فضیلت براى كسانى نیست كه تنها الفاظ آن را بخوانند، و مفاهیم آن را به طاق نسیان زنند، بلكه این عظمت به خاطر محتواى عظیم این سوره است .

محتوائى بیدارگر ایمان بخش و مسئولیت آفرین و تقوازا كه وقتى انسان در آن اندیشه كند و این اندیشه در اعمال او پرتوافكن گردد خیر دنیا و آخرت را براى او به ارمغان مى آورد.

فى المثل در آیه 60 این سوره سخن از پیمانى به میان مى آورد كه خداوند از تمام فرزندان آدم گرفته كه شیطان را پرستش نكنند كه شیطان دشمن آشكارى است

الم اعهد الیكم یا بنى آدم الا تعبدوا الشیطان انه لكم عدو مبین .

روشن است هرگاه انسان به این پیمان الهى پایبند باشد، همانگونه كه در احادیث فوق آمده ، از هر شیطان رجیمى در امان خواهد بود ولى اگر این آیه را سرسرى مى خواند و در عمل از دوستان مخلص و یاران وفادار شیطان است ، نمى تواند به این افتخار بزرگ نائل گردد، همچنین درباره فرد فرد آیات و كلمات این سوره باید این محاسبه را انجام داد.

 تفسیر نمونه جلد 18 صفحه 310-311-312

37- فضیلت تلاوت سوره صافات 

در حدیثى از پیامبر گرامى اسلام صلى اللّه علیه و آله و سلّم  آمده است : من قرأ سورة صافات اعطى من الاجر عشر حسنات ، بعدد كل جن و شیطان ، و تباعدت عنه مردة الشیاطین ، و برء من الشرك ، و شهد له حافظاه یوم القیامة انه كان مؤ منا بالمرسلین : كسى كه سوره صافات را بخواند به عدد هر جن و شیطانى ده حسنه به او داده مى شود، و شیاطین متمرد از او فاصله مى گیرند، و از شرك پاك مى شود و دو فرشته اى كه ماءمور حفظ او هستند در قیامت درباره او شهادت مى دهند كه به رسولان خداوند ایمان داشته است .

و در حدیث دیگرى از امام صادق علیه السلام  چنین مى خوانیم : من قرأ سورة صافات فى كل جمعة لم یزل محفوظا من كل آفة ، مدفوعا عنه كل بلیة فى حیاته الدنیا مرزوقا فى الدنیا باوسع ما یكون من الرزق ، و لم یصبه الله فى ماله و لا ولده و لا بدنه بسوء من شیطان رجیم ، و لا جبار عنید، و ان مات فى یومه او لیلته بعثه الله شهیدا، و اماته شهیدا، و ادخله الجنة مع الشهداء فى درجة من الجنة :

كسى كه سوره صافات را در هر روز جمعه بخواند از هر آفتى محفوظ مى ماند، و هر بلائى در زندگى دنیا از او دفع مى گردد، خداوند وسیعترین روزى را در اختیارش مى گذارد، و او را در مال و فرزندان و بدن گرفتار زیانهاى شیطان رجیم و گردنكشان عنود نمى سازد، و اگر در آن روز و شب از دنیا برود خداوند او را شهید مبعوث مى كند، و شهید مى میراند، و او را در بهشت با شهداء هم درجه مى سازد.

با توجه به محتواى این سوره كه در فصل نخست آمد و شرح آنرا خواهید خواند دلیل اینهمه ثوابهاى عظیم براى تلاوت این سوره روشن مى شود زیرا مى دانیم هدف از تلاوت اندیشه و سپس اعتقاد و بعد از آن عمل است ، و بدون شك كسى كه تلاوت این سوره را با این كیفیت انجام دهد هم از شر شیاطین محفوظ خواهد ماند، هم از شرك پاك مى گردد و هم با داشتن اعتقاد صحیح و محكم و اعمال صالح و پند آموختن از سرگذشت انبیاء و اقوام پیشین در زمره شهیدان قرار خواهد گرفت .

ضمنا نامگذارى این سوره به نام صافات به مناسبت آیه اول آن است .

 تفسیر نمونه جلد 19 صفحه4و 5

 38- فضیلت تلاوت سوره ص

 در فضیلت این سوره كه به خاطر آغازش به نام سوره ص  نامیده شده ، در روایتى از پیامبر گرامى اسلام صلى اللّه علیه و آله و سلّم  مى خوانیم : من قرء سورة ص اعطى من الاجر بوزن كل جبل سخره الله لداود حسنات و عصمه الله ان یصر على ذنب صغیرا او كبیرا:

كسى كه سوره ص  را بخواند به اندازه هر كوهى كه خدا مسخر داود فرموده بود حسنه به او مى دهد، و از آلوده شدن و اصرار بر گناه صغیر و كبیر حفظ مى كند.

و در حدیث دیگرى از امام باقر علیه السلام  چنین آمده : من قرء سورة ص فى لیلة الجمعة اعطى من خیر الدنیا و الاخرة ما لم یعط احد من الناس الا نبى مرسل او ملك مقرب ، و ادخله الله الجنة و كل من احب من اهلبیته حتى خادمه الذى یخدمه :

كسى كه سوره ص  را در شب جمعه بخواند از خیر دنیا و آخرت آنقدر از سوى خداوند به او بخشیده مى شود كه به هیچكس داده نشده ، جز پیامبران مرسل ، و فرشتگان مقرب ، و خدا او و تمام كسانى را كه از خانواده اش مورد علاقه او هستند وارد بهشت مى كند، حتى خدمتگذارى كه به او خدمت مى كرده .

هر گاه محتواى این سوره را در كنار این پاداشها بچینیم ، پیوند و ارتباط این اجر و پاداشها با آن تعلیمات روشن مى شود، و بار دیگر تاكیدى است بر این حقیقت كه منظور تلاوت خشك و بى روح نیست ، بلكه تلاوتى است اندیشه برانگیز، و تصمیم آفرین ، اندیشه و تصمیمى كه انگیزه عمل گردد، و محتواى سوره را در زندگى انسان پیاده كند.

 تفسیر نمونه جلد 19 صفحه204و 205

39- فضیلت سوره زمر

در احادیث اسلامى اهمیت فوق العاده اى به تلاوت این سوره داده شده ، از جمله در حدیثى از پیامبر اسلام صلى اللّه علیه و آله و سلّم  مى خوانیم : من قرء سورة الزمر لم یقطع الله رجاه ، و اعطاه ثواب الخائفین الذین خافوا الله تعالى : كسى كه سوره زمر را قرائت كند خداوند امیدش را از رحمت خود قطع نخواهد كرد، و پاداش كسانى را كه از خدا مى ترسند به او عطا مى كند.

در حدیث دیگرى از امام صادق چنین نقل شده : من قرء سورة الزمر اعطاه الله شرف الدنیا و الاخرة ، و اعزه بلا مال و لا عشیرة ، حتى یهابه من یراه و حرم جسده على النار: كسى كه سوره زمر را تلاوت كند خداوند شرف دنیا و آخرت به او مى دهد، و بدون داشتن مال و قبیله قدرت و عزت به او مى بخشد، آنچنان كه هر كس او را ببیند از او حساب مى برد، و بدن او را بر آتش دوزخ حرام مى كند.

مقایسه فضیلتهاى فوق با محتواى این سوره در زمینه خوف از پروردگار، و امید به رحمت او، و اخلاص در عبودیت ، و تسلیم مطلق در برابر ذات پاك حق ، به خوبى نشان مى دهد كه این پاداشها از آن كسانى است كه تلاوت  را مقدمه اى براى اندیشه و اندیشه  را وسیله اى براى ایمان و عمل  قرار مى دهند، و به تعبیر دیگر: محتواى این سوره در درون جان آنها پیاده مى شود، و تجلى آن در تمام زندگى آنها نمایان مى گردد آرى چنین افرادى ، درخور چنان پاداش ‍ عظیم و رحمت وسیع پروردگارند.

 تفسیر نمونه جلد 19 صفحه 361

 40- فضیلت تلاوت سوره مومن

در روایات اسلامى كه از پیغمبر اكرم صلى اللّه علیه و آله و سلّم  و ائمه اهلبیت علیهمالسلام  نقل شده فضائل بسیارى براى همه سوره هاى حم عموما و سوره مؤ من خصوصا وارد شده است .

در قسمت اول از پیامبر صلى اللّه علیه و آله و سلّم  نقل شده كه فرمود: الحوامیم تاج القرآن :  سوره هاى هفتگانه  حم تاج قرآن است  !.

 ابن عباس  نیز سخنى دارد كه احتمالا آن را از پیامبر صلى اللّه علیه و آله و سلّم  یا على علیه السلام  شنیده ، مى گوید: لكل شى ء لباب و لباب القرآن الحوامیم :  هر چیزى مغزى دارد و مغز قرآن سوره هاى حامیم است  .

و در حدیثى از امام صادق علیه السلام  مى خوانیم : الحوامیم ریحان القرآن ، فاحمدوا الله و اشكروه ، بحفظها و تلاوتها، و ان العبد لیقوم یقراالحوامیم فیخرج من فیه اطیب من المسك الاذفر و العنبر و ان الله لیرحم تالیها و قارئها، و یرحم جیرانه و اصدقائه و معارفه و كل حمیم او قریب له ، و انه فى القیامة یستغفر له العرش و الكرسى و ملائكة الله المقربون :  سوره هاى حامیم گلهاى قرآن است ، خدا را سپاس گوئید و با حفظ و تلاوت این سوره ها او را شكر گذارید، هر بنده اى كه از خواب برخیزد و سوره هاى حامیم بخواند از دهانش در قیامت  بوى عطر دل انگیزى بهتر از مشك و عنبر خارج مى شود، و خداوند خواننده این سوره ها را رحمت مى كند و نیز همسایگان و دوستان و آشنایان و تمام یاران نزدیك و دور او را مشمول رحمت خویش قرار مى دهد، و در قیامت عرش و كرسى و فرشتگان مقرب خدا براى او استغفار مى كنند.

در حدیث دیگرى از پیامبر صلى اللّه علیه و آله و سلّم  مى خوانیم : الحوامیم سبع و ابواب جهنم سبع ، تجى ء كل حامیم منها فتقف على باب من هذه الابواب تقول اللهم لا تدخل من هذا الباب من كان یومن بى و یقرانى سوره هاى حامیم هفت سوره اند و درهاى جهنم نیز هفت در است ، هر یك از حامیمها مى آید و در مقابل یكى از این درها مى ایستد و مى گوید خداوندا كسى را كه به من ایمان آورده و مرا خوانده از این در وارد مكن ! 2.و در قسمت دوم در حدیثى از پیامبر مى خوانیم : من قرء سوره حامیم المومن لم یبق تجى ء كل حامیم منها فتقف على باب من هذه الابواب تقول اللهم لا تدخل من هذا الباب من كان یومن بى و یقرانى روح نبى و لا صدیق و لا مؤ من الا صلوا علیه و استغفروا له :  هر كس سوره حامیم مؤ من را بخواند همه ارواح انبیا و صدیقان و مؤ منان بر او درود مى فرستند و براى او استغفار مى كنند 3.روشن است این فضائل بزرگ پیوندى با آن محتواى برجسته دارد، محتوائى كه هر گاه در زندگى انسان در بعد اعتقادى و عملى او پیاده شود بدونشك مستحق این فضائل عظیم است ، و اگر در این روایات سخن از تلاوت به میان آمده ، منظور تلاوتى است كه مقدمه اى براى ایمان و عمل باشد.

تعبیر پر معنى كه در یكى از روایات نبوى وارد شده و مى گوید هر كس ‍  حم  را بخواند و به آن ایمان داشته باشد، شاهد گویاى این گفتار است .

 تفسیر نمونه ، جلد: 20، صفحه5 و7و6




ادامه مطلب

نوشته شده در تاریخ سه شنبه 16 شهریور 1389 توسط فاضل
تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک| بازپخش : بانک جامع قالب های فارسی